Discussie | Leraren over werkdruk in het onderwijs, lerarentekort en lerarenstaking

Discussie | Leraren over werkdruk in het onderwijs, lerarentekort en lerarenstaking

Leerkrachten, schoolleiders, schoolbestuurders en andere medewerkers uit het onderwijs maken zich ernstig zorgen over de toekomst van het onderwijs en die van onze kinderen. Het betreft hier niet alleen het basisonderwijs maar ook voortgezet onderwijs.
Al heel lang proberen de leraren, vakbonden en werkgeversorganisaties hier aandacht voor te krijgen van de Nederlandse politiek. Tot nu toe is er helaas geen goede oplossing gevonden.

1 op de 4 leraren loopt rond met burn-outklachten

De werkdruk in het onderwijs is hoog. Veel te hoog. Het feit dat 1 op de 4 leerkrachten met burn-out klachten rondlopen is zeer zorgzaam. Zeker als je het vergelijkt met andere beroepsgroepen. Dit gecombineerd met de lage salarissen is voor velen een reden geweest het onderwijs te verlaten. Soms uit eigen wil en soms noodgedwongen. De afgelopen jaren zijn er meer leraren ermee gestopt of uitgevallen dan dat er nieuwe leerkrachten zijn bijgekomen. Helaas heeft dit ervoor gezorgd we met een enorme lerarentekort kampen. De vooruitzichten zijn ook niet positief aangezien er wordt verwacht dat ‘de trend’ zich zal voortzetten mits er grote veranderingen komen.

Om deze reden staken scholen dit jaar in zogenaamde estafettes. Deze estafetteactie houdt in dat niet alle scholen tegelijk staken maar om de beurt. Op woensdag, 14 februari start de actie met een staking van alle scholen in provincies Friesland, Groningen en Drenthe.

Voor mij was dit een reden input te vragen van leerkrachten over de werkdruk versus salaris, de invloed van de ouders, de overheid en meer. Discussieer je mee?

 Leerkrachten aan het woord

Marijke
Mama’s met thee

In een ver verleden haalde ik mijn PABO diploma en na een jaar vertrok ik weer uit het onderwijs. Ik kan nu zeggen dat ik toen te jong was, en te weinig begeleiding kreeg. Ik kon toen al de werkdruk in mijn eentje niet aan. Een klas van 36 kinderen, een bovenbouw groep waarin er verschillende kinderen op een ander niveau werkten.

Na 15 jaar, voor een fors hoger salaris in het bedrijfsleven gewerkt te hebben, keerde ik terug in het onderwijs. Ik was ontslagen. Reorganisatie nummer zoveel, en ik was een keer aan de beurt. Opnieuw aan het werk in de financiele dienstverlening trok me eigenlijk ook niet meer, dus ik maakte de keuze om naast een eigen onderneming, als invalkracht in het onderwijs te gaan werken. Ook goed te combineren met de kinderen die er inmiddels zijn.

Van verschillende kanten heb ik dus een mening kunnen vormen
over de huidige situatie in het primair onderwijs.

Allereerst het salaris, het is te laag. Als je het vergelijkt met een baan in het bedrijfsleven. Nu weet ik wel dat een commercieel bedrijf en een semi ambtenaren baan, net als in de zorg, zijn niet te vergelijken, maar het is allebei wel HBO. Dus waarom moet er zo een verschil bestaan? Wellicht is het in het bedrijfsleven wel te hoog hoor, dat vind ik in veel gevallen zeker.

Zeker als je bijvoorbeeld de werkdruk meeneemt. Dossier niet af vandaag? Nou de kans dat er iets ergs gebeurt als je een dagje doorschuift is niet zo groot. Een kind niet goed geholpen vandaag? Dan heb je er eigenlijk morgen ook last van. Zeker als het een kind is dat extra aandacht nodig heeft, juist om in deze klas, op deze school te kunnen blijven functioneren. En dan heb ik het niet over de bijbehorende administratie.

Lees ook: Hoe herken je faalangst bij kinderen en wat kun je eraan doen

Aan de telefoon heb ik in het bedrijfsleven al pratend de mensen het gesprek direct zien verwerken in de computer, klaar en zo in het dossier. Dat lukt in het onderwijs dus niet, want er zijn namelijk nog 30 kinderen in je klas die uitleg nodig hebben, dus je hebt niet je computer steeds bij de hand. Daar staat de uitleg op het digibord op 😉

Daarbij willen de ouders tegenwoordig ook alleen maar meer en beter voor hun kind. Dus een hogere opleiding en een beter salaris later. Terwijl ik hier denk, als je kind een VMBO kind is en heel gelukkig wordt, ben ik blij dat hij later mijn riool komt ontstoppen, want dat kan ik echt niet. Dus hogere scores is echt niet altijd beter.
Maar lijkt wel not done, in veel gevallen om dat te zeggen. Nee meer uit de kinderen halen, minder spelen en minder tijd voor creatieve vakken zijn wat mij betreft hier ook gevolgen van. Om maar een paar voorbeelden te noemen.

Tijd dus om te staken, meer salaris, minder werkdruk en realistische ouders. Oh wacht die laatste wordt natuurlijk niet geroepen.
Een van de redenen om niet een vaste aanstelling te accepteren voor een klas is de werkdruk. Alles vastleggen, de verantwoordelijkheid. De oudergesprekken. Ik pas even!

Ik trek nu lekker de deur achter me dicht als ik klaar ben na een dag werken met de kinderen.
Overigens word ik zeer regelmatig gebeld, er is een vacature hier, een vacature daar, wil je echt niet?? Weet je het zeker? En drie weken later bellen ze nog een keer met dezelfde vraag waarschijnlijk voor een andere vacature. Dat ligt er echt niet aan dat mijn kwaliteiten zo uniek zijn maar door het enorme lerarentekort.

Het gaat leerkrachten heus wel om meer salaris en minder werkdruk, maar in mijn ogen als invalkracht is een groter probleem het nu al ontstane tekort aan leerkrachten. Er zijn al vacatures die niet meer opgevuld kunnen worden.

Lees ook: Basisschool kiezen voor je kind: Waar moet je op letten

Met deze voorwaarden dus, kan het onderwijs mogelijk weer aantrekkelijker worden. Niet alleen voor de bestaande leerkracht, die nu ook nog het tekort moet gaan opvullen. Hoe dan? Klassen van meer dan 40??
Maar ook zeker voor de nieuwe leerkracht om dit o zo mooie beroep te kiezen.

Nu de media nog, die focussen wat mij betreft te veel op het salaris en de werkdruk. En niet op de WWZ en de tekorten. Hoewel het de laatste tijd wel wat begint bij te draaien.

Michiel
Docent biologie op mavo/havo

Voorop gesteld: Negentig procent van de ouders heeft redelijke verwachtingen van hun kind en de manier waarop les wordt gegeven en de kinderen worden gecorrigeerd en zijn zodoende heel prettig om mee samen te werken. Het enig dat ik (vrijwel) alle ouders kan meegeven is om hun kinderen goed met hun mobiele telefoon te leren omgaan. Ik kan mij overigens voorstellen dat dit soms lastig is, want ook ik ben meer met dat apparaat bezig dan nodig is.

Sommige ouders zijn wat lastiger. Niet alle ouders willen hun kinderen naar het vmbo (of zeker naar de basisberoepsgerichte of kaderberoepsgerichte leerweg) sturen. Ikzelf geef onder andere les aan eerste klassen mavo/havo. Een leerling met KBL-advies moet dan erg op zijn tenen lopen, wat kan leiden tot ongewenst gedrag. Soms snap ik niet zo goed waarom ouders toch deze keuze maken.

Van de door sommige ouders gebruikte term “groot rechtvaardigheidsgevoel” krijg ik echt rillingen. Ongetwijfeld zijn er kinderen die dit echt hebben, maar als deze term gebezigd wordt betreft het meestal leerlingen die gewoon slecht tegen correcties en kritiek kunnen.

Lees ook: Leer je kind met verlies om te gaan

Een vooronderstelling die ouders hebben is dat kleine scholen betere zorg bieden voor leerlingen met leer- en ontwikkelingsstoornissen. Mijn school is ook klein en het heeft voordelen: ik ken erg veel leerlingen bij naam, ook als ik ze nog nooit les heb gegeven en ik herken denk ik vrijwel alle leerlingen. Op het gebied van zorg heeft een kleine school vaak wel wat minder mogelijkheden. Wij hebben een orthopedagoog, maar niet de middelen voor een vaste remedial teacher of gespecialiseerd begeleider voor dyslexie, dyscalculie, AD(H)D of autisme spectrumstoornissen.

Bianca
Leerkracht middenbouw basisonderwijs

Ook ik heb het onderwijs vroegtijdig verlaten. Niet omdat mijn liefde voor het onderwijs weg was, maar omdat de lange dagen en verantwoordelijkheid mij te veel werden. In mijn ogen was ik niet geschikt om voor de klas te staan. In mijn tijd werd namelijk veel te weinig gepraat over werkdruk en burn-out onder collega’s.

Als leerkracht ben je 24 uur per dag 7 dagen in de week aan het werk

Zo voelde het wel. Realiteit was niet veel anders. Ik was om 8 uur op school om het dagprogramma op het bord te zetten en de klas voor te bereiden voordat de kinderen komen. Als ik tijd had, dronk ik nog een bakje koffie met de collega’s. Een klas van 32 leerlingen waarvan 4 kinderen die extra hulp nodig hadden omdat ze een achterstand hadden en 2 omdat ze een voorsprong hadden. Na schooltijd deed ik al het nakijkwerk en moest ik vaak vergadering in tot laat in de avond. Dag privé leven! En dan heb ik het niet eens over de 10-minuten gesprekken, trainingen, cursussen en alle andere dingen die de leerkrachten doen. Ouders weten dit niet. Het enige wat zij onthouden is het feit dat leraren 12 weken vakantie per jaar hebben.

Ieder kind heeft een andere opvoeding die ze meenemen naar school. Hoe positief je dit ook als leerkracht wilt benaderen, het wordt je soms niet makkelijk gemaakt. Aan het eind van de dag stonden er soms wel 5 ouders die mij spontaan wilden spreken. De ene vond dat zijn kind meer uitdaging moest krijgen. De ander wilde uitleg over de schaafwond op zijn knie. Weer een ander kwam verhaal halen over de vieze woorden die haar kind had geleerd op school en de vierde was het er niet mee eens dat haar kind straf kreeg. En de laatste kwam uitleggen dat ze geen geld hebben voor eigen bijdrage maar wel graag willen dat het kind mee op schoolreis gaat. Tot op bepaalde hoogte worden betrokken ouders gewaardeerd. Het betreft hier helaas niet altijd betrokken ouders. In mijn ogen hebben ouders wel degelijk een grote rol gespeeld, en nog steeds, in de inmiddels onhandelbare werkdruk in het onderwijs. Er wordt hier helaas alleen niet over gesproken. Waarom niet? Hoe moet daar ooit wat aan veranderen als er niet over wordt gepraat?

Ik ben ontzettend benieuwd hoe jij als ouder, maar ook als leerkracht denkt over dit onderwerp en de hierboven genoemde praktijkvoorbeelden. Praat je mee? 

17 gedachten over “Discussie | Leraren over werkdruk in het onderwijs, lerarentekort en lerarenstaking

  1. Ik sta de werkdruk van de leraren helemaal. ik heb altijd als verpleegkundige gewerkt en daar hadden we ook een ontzettende werkdruk, dat je je eigen werk niet goed meer ut kon voeren. Voor het staken is wat te zeggen. Ik snap het wel dat ze het doen, maar of het de juiste keuze is, durf ik niet te zeggen.

  2. Het onderwijs wordt zo onderschat. Mensen kijken vaak alleen naar de vele vakanties maar zien niet dat je pakweg 30 kinderen dagelijks aan het begeleiden bent. Als groepsleider in de gehandicaptenzorg vond ik een groep van 8 al veel. Laat staan dat je 30 kinderen hebt..

  3. Ik ben zelf leerkracht en wordt elke dag geconfronteerd met de gevolgen van de werkdruk en het lerarentekort. Kinderen lopen achterstanden op, achterstanden die heel moeilijk en soms helemaal niet weg te werken zijn. Daardoor gaan kinderen niet op het goede niveau naar het vervolgonderwijs. Dat levert ongelooflijke werkdruk op.

    Als iemand ziek is bij ons op school, vangt een collega het op. Die collega heeft ook een gezin met jonge kinderen en kan niet eeuwig fulltime werken. Ze loopt ondertussen ook met haar tong op de schoenen.

    Wij, als leerkrachten, houden dit niet vol. Ik vraag me af wanneer ze in Den Haag doorhebben, dat de kwaliteit van het onderwijs nu al ernstig in gevaar is.

  4. Zo herkenbaar. Ik ben na jaren niet werken heel snel aan een baan in het onderwijs begonnen. Solliciteren was vrij snel en makkelijk gedaan. En hoe leuk ik het ook weer vind, het is keihard werken. Ik werk overigens maar 2 dagen, maar volgende week mag ik op vrije dag 1 terugkomen voor rapportgesprekken en op vrije dag 2 voor een studiedag. Oh ja, extra salaris daar voor? Nee natuurlijk niet, hoort gewoon bij je werk. Gek he, dat mensen een burn out krijgen zo? Ik doe dit werk graag, maar hier schrok ik wel van qua extra werk in een week.

  5. Hear, hear! Je stipt in je blog verschillende interessante onderwerpen binnen het onderwijs aan die zeker meer aandacht vragen. Ik geloof dat er grote veranderingen nodig zijn: zowel in het onderwijs zelf als in mentaliteit. Ik ben heel benieuwd waar dit naartoe gaat en op welk moment er echt grote veranderingen gaan plaatsvinden. Veranderen begint bij jezelf, wordt gezegd. Ik ga er eens over na denken wat ik, als moeder van een 6-jarige zoon, op dit gebied – al is het maar een kleine stapje, bijvoorbeeld het schrijven van een blog over dit onderwerp – kan doen.

  6. Ik vind het erg zorgwekkend dat tientallen klassen naar huis zijn gestuurd omdat er geen leerkrachten over zijn. Daarom hoop ik dat er gauw iets aan dit probleem gebeurd. Voor zover ik heb gehoord hoef je maar de helft van het lesgeld te betalen voor de eerste twee studiejaren. Dat lijkt mij een eerste stap om dit probleem op te lossen.

  7. Vind dit best een pittig onderwerp! Heb nog geen kindjes op de basisschool maar zou het wel slecht vinden als de kindjes thuis zouden zitten omdat de leraren staken. Aan de andere kant is het voor hen ook belangrijk dat er fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden zijn en dat ze normaal kunnen functioneren zonder al die stress en dat gedoe. Maar of staken dan de juiste methode is…

  8. Eigenlijk best wel jammer, leraar is een mooi en belangrijk beroep voor de maatschappij. Er komt steeds meer regels voor de leraren in plaats van hulpmiddelen om hen te helpen. Als het echt zoveel tijd op slokt zou er ook een hoger salaris tegenover moeten staan. Of misschien met 2 leraren voor de klas omdat zo dan de druk minder is.

  9. Goed dat je hier over schrijft. Ook ik werk in het onderwijs. De werkdruk is inderdaad hoog. De allergrootste zorg op dit moment is het personeelstekort. Ook dit maakt de werkdruk vele malen hoger voor de mensen die wel blijven.

Geef een reactie